محمد رضا واليزاده معجزى
609
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
در سالهاى 1326 و 1327 چون محمد على شاه عليه مشروطهخواهان قيام كرده و مجلس شوراى ملى را به توپ بسته و در نتيجه شيرازه امور گسيخته شده و كشور سروسامان درستى نداشت ، لذا منطقه لرستان كه زمينهاش از همهجاى كشور براى خودسرى و هرجومرج مستعدتر بوده نيز قرين آشوب و فتنه گرديد و لرستانيان بهانهاى جهت خودسرى و تمرد و ايجاد بىنظمى به دست آوردند و به قول خواجه شيراز : حريف مجلس ما خود هميشه دل مىبرد * على الخصوص كه پيرايهاى بر او بستند بارى كليه رؤسا و سركردگان عشاير لرستان كه مجلس را تعطيل و شاه را ضعيف و دولت را لاقيد و بىعرضه و شيرازه مملكت را گسيخته ديدند ، به خودسرى و خودمختارى پرداخته و پرچم استقلال را برافراشته و مشى و مرام ملوك الطوايفى را در سرتاسر لرستان برقرار كردند و در هر نقطه و مكانى جمعيتى آراسته و پيراسته كرده ، قراء و قصبات نهاوند ، بروجرد ، عراق ، ملاير ، تويسركان و كنگاور و همدان را مورد حمله و تاختوتاز و نهب و غارت قرار دادند و تقريبا قراردادى ضمنى بين ايلات خود جهت يغما كردن اموال مسلمانان به شرح زير بستند : 1 . شعاع تاختوتاز و غارتگرى ايل مهم بيرانوند ، بروجرد و قسمتى از اراك تا ساوه . 2 . شعاع غارتگرى و تاختوتاز طايفه حسنوند و كرمعلى و فلك الدين ، نهاوند ، ملاير و قسمتى از خاك شهرستان عراق ( اراك ) . 3 . شعاع غارتگرى و تاختوتاز كاكاوندها و ساير طوايف دلفان قصبات كنگاور و تويسركان و حوالى همدان . 4 . شعاع غارتگرى طوايف بالا گريوه نواحى جنوبى و راهزنى قوافلى كه از شهر دزفول آذوقه مىآوردند و گاهى هم باجيگرى از قوافل . ماحصل كلام اينكه بلااستثنا عموم طوايف و ايلات از بىسروسامانى مملكت و ضعف و ناتوانى دولت تا آنجا كه در حيز قدرت و توانايى آنان بود ، از تجاوز ، تعدى و غارت و چپاول و آدمكشى و هرنوع كارى كه متضمن بدبختى و خانمانسوزى و بىبندوبارى بود ، مضايقه نداشتند و ديگر حساب خودى و بيگانه در كار نبود . هر قويترى مىتوانست به ضعيفتر از خود تجاوز كند بدون اينكه بيمى از كسى داشته باشد . لرستانىها همواره در دو جبهه فعاليت و زد و خورد داشتند : 1 . جبهه داخلى : به اين معنى كه ايلات و طوايف دائما باهمديگر نزاع و كشمكش داشته ، همديگر را مىكشتند و غارت مىكردند . گاهى سگوند و بيرانوند به همديگر حملهور مىشدند و